Nieuwe groeikansen voor Stichting Stadsmuseum Harderwijk
2023 was voor Stichting Stadsmuseum Harderwijk een bijzonder succesvol jaar: Met totaal 153.000 bezoekers hebben de twee musea van de stichting - het Stadsmuseum Harderwijk en het Marius van Dokkum Museum - zich genesteld tussen de topmusea van Gelderland.
De musea stimuleerden tot nu toe elkaars groei, maar het blijkt essentieel om zelfstandig door te groeien, financiering aan te trekken en een groter pand te betrekken met het Marius van Dokkum Museum om niet aan het eigen succes ten onder te gaan: het museum barst namelijk bijna uit zijn voegen.
Branddoctors heeft Stichting Stadsmuseum Harderwijk (hierna: SSH) geholpen inzicht te krijgen in haar bezoekers, groeikansen te identificeren en een nieuwe strategische afslag te nemen.
Als kers op de taart heeft het Marius van Dokkum Museum in 2024 een gift van €700.000 (!) in ontvangst mogen nemen van de VriendenLoterij om de groeiambities te verwezenlijken: verhuizing van het museum naar een groter pand en het toekomstbestendig en zo laagdrempelig mogelijk maken van het museum.
Bewonderenswaardige ontwikkeling van cultuur in Harderwijk
Corien van der Meulen (directeur-bestuurder) en Sophie van Steenderen (conservator), de dames verantwoordelijk voor het enorme succes, runnen de twee musea met een klein team van in totaal 6 FTE en ongeveer 75 professionele, enthousiaste vrijwilligers.
Met 75.000 bezoekers aan het Stadsmuseum en 78.000 aan het Marius van Dokkum Museum, gaf SSH de omgeving Harderwijk in 2023 een economische impuls van €8.4 miljoen euro. Dat bedrag is gebaseerd op een gemiddelde uitgave van €54,60 euro per Nederlander aan een toeristisch stadsbezoek (bron: NBTC-NIPO Research 2018).
Beide musea spelen een steeds belangrijkere rol in het aantrekken van bezoekers naar de stad.
SSH gaf de omgeving Harderwijk in 2023 een economische impuls van €8.4 miljoen euro
Recordjaar in 2023
Het recordjaar van Stadsmuseum Harderwijk komt grotendeels door de tentoonstelling van puzzelkoning Jan van Haasteren. “Dat is zo’n grote naam, puzzelliefhebbers uit het hele land kwamen daarvoor naar het Stadsmuseum”, aldus Corien. “En vergeet ook de Ridders van Gelre niet”, valt Sophie bij. “De tentoonstelling trok 15.000 bezoekers en was een groot succes. Het heeft zelfs geleid tot concrete plannen voor een Gelders Museum in Zutphen. We zijn blij en ook trots, dat we daar ons steentje aan bij konden dragen.”
Ook het Marius van Dokkum Museum, het enige museum in Nederland met een nog levende kunstenaar, is onverminderd populair en kan de hoeveelheid bezoekers haast niet meer aan: de locatie is te klein geworden.
De bezoekersaantallen van beide musea groeiden de afgelopen 10 jaar ongekend hard: van 3.000 bezoekers in 2013 tot 153.000 bezoekers in 2023: een groei van 5100%. Het succes is goed te verklaren: ondernemerschap, een duidelijke visie en een sterk onderbuikgevoel zijn bepalend geweest voor het neerzetten van deze solide en sterke basis. Wat nog niet inzichtelijk was, is wie de bezoekers precies zijn, wat hen drijft de musea bezoeken en waar de groeikansen voor de musea de komende jaren liggen.
Een telefoontje naar Branddoctors
Branddoctors volgt de groeiende musea al langere tijd. Tijdens corona hebben we het eerste contact gelegd met Corien en Sophie en een interview uitgewerkt voor Branddoctors’ serie Culture for Breakfast over de situatie van musea tijdens lockdownperiode. Later kwam de behoefte aan grondig publieksonderzoek naar voren als basis voor een nieuwe koers én om de marketingcommunicatie op in te richten. Toen was een telefoontje naar Branddoctors zo gepleegd.
Kansen door kennis
Samen met een gedeelde stagiaire, Robin van Rijn, heeft Branddoctors tijdens de eerste fase van het traject de basis gelegd voor structureel meer inzicht in bezoekersdata. We hebben diepgaand inzicht gegenereerd in de huidige en potentiële bezoekers, met zowel kwantitatief als kwalitatief onderzoek.
Waar komen de bezoekers vandaan, met wie komen ze, wat vinden ze van het bezoek? Waarom komen ze, wat zijn de verwachtingen, behoeften en drijfveren van de bezoekers? Robin heeft het kwantitatieve onderzoek visueel prachtig uitgewerkt in een datarapport ‘Kansen door Kennis’, dat tegenwoordig met trots wordt gepresenteerd aan stakeholders.
Het datarapport van het kwantitatieve onderzoek waarbij meerdere databronnen zijn gecombineerd
De typische bezoekers uitgewerkt tot persona
De verschillende doelgroepen van de musea en potentie per doelgroep hebben we in kaart gebracht en op basis daarvan de groeistrategieën bepaald. Op basis hiervan konden we keuzes maken welke doelgroepen de komende jaren centraal komen te staan. Vervolgens hebben we de focusdoelgroepen uitgewerkt tot persona. De persona geven richting aan de ontwikkeling van tentoonstellingen, nieuwe initiatieven, proposities en marketingcommunicatie.
De ontwikkelde persona van het Stadsmuseum en het Marius van Dokkum Museum
Nieuwe koers
Het traject heeft tot meerdere nieuwe strategische inzichten geleid met als belangrijkste inzicht om de musea niet meer als één geheel te behandelen. Niet meer met de inkomsten van het Marius van Dokkum Museum het Stadsmuseum omhoog houden, maar financieel opknippen om autonome groei te stimuleren en meer samenwerken met de stad en gemeente Harderwijk. Als het Marius van Dokkum Museum de opbrengsten namelijk niet in de eigen uitbreiding en doorontwikkeling van het museum zou investeren, gaat het aan het eigen succes ten onder. Dat heeft ook weer financiële gevolgen voor het Stadsmuseum. Groeikapitaal is nodig om de groeiambitie en plannen van SSH te realiseren.
Niet meer met de inkomsten van het Marius van Dokkum Museum het Stadsmuseum omhoog houden, maar financieel opknippen om autonome groei te stimuleren
Droom in vervulling door de schenking van de VriendenLoterij
Met de gift van de VriendenLoterij wordt de droom om het Marius van Dokkum te verhuizen naar een groter pand en om het museum toekomstbestendig te maken, werkelijkheid. De ideale locatie hadden SSH en Marius al op het oog. Een monumentaal pand in de Harderwijkse binnenstad, op steenworp afstand van de huidige locatie. Corien: “We grijpen deze verhuizing aan om de museumbeleving te verdiepen, zodat we de verwachtingen van onze bezoekers waar kunnen blijven maken.”
Nieuw is, dat het Marius van Dokkum Museum ook tijdelijke tentoonstellingen gaat organiseren van andere figuratieve kunstenaars. “Samen met het werk van Marius geven we erkenning aan de ondergewaardeerde figuratieve kunst. Daarmee voegen echt iets toe aan het museumaanbod in Nederland. Het is geweldig dat de VriendenLoterij dit ook ziet en hierin onze partner wil zijn”, aldus Corien.
En hoe nu verder met het Stadsmuseum na dit succesvolle jaar?
Na een extreem succesvol jaar met twee uitzonderlijk populaire tentoonstellingen én de eerste museumnacht in Harderwijk die maar liefst 2.800 bezoekers trok, is de verwachting voor 2024 ongeveer 43.000 bezoekers aan het Stadsmuseum en 57.000 aan het Marius van Dokkum Museum, bij elkaar 100.000 bezoekers. Daar heeft de stad weer profijt van, omdat bezoekers er een dagje van maken, zo blijkt ook uit de kwalitatieve interviews van Branddoctors.
Over 7 jaar viert Harderwijk zijn 800ste verjaardag en organiseert Harderwijk de Internationale Hanzedagen die honderdduizenden bezoekers, uit binnen- en buitenland naar onze stad zullen trekken. "Daar moeten we met z’n allen de schouders onder zetten”, aldus Corien.
Branddoctors is blij dat we samen en met de inzet van Robin, zoveel waarde en inzicht hebben kunnen creëren waar SSH op voort kan bouwen.
Fotografie: Ruben Schipper
Corien van der Meulen over de inzet van Branddoctors
"Dit is voor ons een heel bijzonder traject geweest. We zijn met jullie in zee gegaan vanwege de interesse die jullie (Lisette) in ons toonden zonder dat er nog sprake was dat wij jullie een opdracht zouden geven. Ellen en Gijs hebben vervolgens, toen wij grondig publieksonderzoek wilden laten uitvoeren een heel mooi voorstel gedaan waarbij door de inzet van een stagiaire toch het onderzoek kon worden uitgevoerd voor het budget dat wij beschikbaar hadden. De zoektocht naar een kandidaat hebben jullie uitstekend begeleid en toen Robin startte nam Emilie de contacten over van Ellen. Het was ongelofelijk fijn samenwerken met Emilie. Ze is professioneel, punctueel, zeer betrokken, empathisch en een kei in haar vak! We zijn verguld met de resultaten van het traject (die geven dan ook een 10!) en het is helemaal mooi dat Robin per 1/8/23 bij ons in dienst is getreden."
Branddoctors over dit traject
Het is ontzettend fijn samenwerken met Corien en Sophie en het team van SSH. Bijzonder is de ondernemende drive en hun heldere visie op wie ze zijn en waar ze voor willen staan met de twee musea. Ons advies werd met beide handen aangenomen en onze inzet enorm gewaardeerd. In eerste instantie hebben we een meerjarig traject met kleine stapjes voorgesteld omdat budget een uitdaging bleek. Met inzet van een stagiair was het wel mogelijk om binnen budget te blijven en het traject in 5 maanden te voltooien. Na een intensieve wervingsprocedure hebben we de meest geschikte kandidaat gevonden. De vacature was op Robins lijf geschreven en het was een bijkomend voordeel dat ze uit Harderwijk komt en zelf de stad goed kent. Er was bovenal een sterke match tussen de doelen van Robin voor haar afstudeerstage en het traject van Branddoctors. Uiteindelijk haalde ze een 9 voor haar stage, waardoor ze cum laude is afgestudeerd en is ze aangenomen bij het Stichting Stadsmuseum Harderwijk. Een mooiere bekroning van haar stage kan niet!